31/1/15

Η αυτάρκεια και η ταπείνωση

του Ιωάννη Καραβιδόπουλου, Ομότιμου Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής AΠΘ


Δυο χαρακτηριστικούς τύπους ανθρώπων μας παρου­σιάζει η περικοπή: Έναν Φαρισαΐο καί έναν τελώνη που προσεύχονται στο Ναό. Αποτελούν τους δυο αντίθετους πόλους της κοινωνίας της εποχής εκείνης. Ο ένας είναι ο ευσεβής και δίκαιος στα μάτια των ανθρώπων, ο γνώστης του Νόμου, ο ανήκων στην ομάδα των Φαρισαίων που ήταν η άρχουσα θρησκευτική τάξη. Ο άλλος είναι ο εκπρόσωπος της τάξεως των αμαρ­τωλών, των ανθρώπων που το επάγγελμά τους ήταν συνυφασμένο με την αρπαγή, τη βιαιότητα, την απομύζηση των υπαρχόντων του λαού. Τελώνης στη συνείδηση όλης της κοινωνίας της εποχής είναι ο έσχατος των αμαρτωλών.

30/1/15

Νά δι­ορ­θώ­σης τόν ἑ­αυ­τό σου, πα­ρά τούς ἄλ­λους




ν δι­όρ­θω­σης τόν ­αυ­τό σου, ­µ­έ­σως δι­ορ­θώ­νε­ται ­να κο­µ­µ­α­τά­κι τς κ­κλη­σί­ας. ­άν φυ­σι­κά α­τό τό ­κα­ναν ­λοι, κ­κλη­σί­α θά ­ταν δι­ορ­θω­µ­έ­νη. λ­λα σή­µ­ε­ρα ο ν­θρω­ποι ­σχο­λον­ται µ­ ­λα τα λ­λα θέ­µ­α­τα ­κτός ­πό τόν ­αυ­τό τους. Για­τί τό νά ­σχο­λ­σαι µ­έ τόν ­αυ­τό σου ­χει κό­πο, ­ν τό νά ­σχο­λ­σαι µ­έ τούς λ­λους ε­ναι ε­κο­λο.

­άν ­σχο­λη­θού­µ­ε µ­έ τήν δι­όρ­θω­ση το ­αυ­το µ­ας καί στρα­φο­µ­ε πιό πο­λύ στήν «­σω­τε­ρι­κή» δρά­ση πα­ρά στήν ­ξω­τε­ρι­κή, δί­νον­τας τά πρω­τε­α στήν θεί­α βο­ή­θεια, θά βο­η­θή­σου­µ­ε τούς λ­λους πε­ρισ­σό­τε­ρο καί θε­τι­κώ­τε­ρα. ­πι­πλέ­ον θά ­χου­µ­ε καί τήν ­σω­τε­ρι­κή µ­ας γα­λή­νη, ­ποί­α θά βο­η­θά­η ­θό­ρυ­βα τίς ψυ­χές πού θά συ­ναν­τά­µ­ε, για­τί ­σω­τε­ρι­κή πνευ­µ­α­τι­κή κα­τά­στα­ση προ­δί­δει τήν ­ρε­τή τς ψυ­χς καί λ­λοι­ώ­νει ψυ­χές.

­ταν ­πι­δί­δε­ται κα­νείς στήν ­ξω­τε­ρι­κή δρά­ση, πρίν φθά­ση στήν λα­µ­πι­κα­ρι­σµ­έ­νη ­σω­τε­ρι­κή πνευ­µ­α­τι­κή κα­τά­στα­ση, µ­πο­ρε νά κά­νη κά­ποι­ον πνευ­µ­α­τι­κό ­γώ­να, λ­λά ­χει στε­νο­χώ­ρια, γ­χος, λ­λει­ψη ­µ­πι­στο­σύ­νης στόν Θε­ό, καί συ­χνά χά­νει τήν ­ρε­µ­ί­α του.

­άν δέν κά­νη κα­λό τόν ­αυ­τό του, δέν µ­πο­ρε νά π ­τι τό ν­δι­α­φέ­ρον του γιά τό κοι­νό κα­λό ε­ναι κα­θα­ρό. ­ταν ­λευ­θε­ρω­θ ­πό τόν πα­λαι­ό του ν­θρω­πο καί ­πό κα­θε­τί κο­σµ­ι­κό, ­χει πλέ­ον τήν θεί­α Χά­ρη, ­πό­τε καί ­διος ­να­παύ­ε­ται, λ­λά καί κά­θε ε­δους ν­θρω­πο ­να­παύ­ει.

ν ­µ­ως δέν ­χη Χά­ρη Θε­ο, δέν µ­πο­ρε ο­τε στόν ­αυ­τό του νά ­πι­βλη­θη ο­τε τούς λ­λους νά βο­η­θή­ση, γιά νά φέ­ρη θε­ο ­πο­τέ­λε­σµ­α. Πρέ­πει νά βου­τη­χθ στήν Χά­ρη καί ­στε­ρα νά χρη­σι­µ­ο­ποι­η­θον ο ­γι­α­σµ­έ­νες πλέ­ον δυ­νά­µ­εις του γιά τήν σω­τη­ρί­α τν λ­λων.

Γέ­ρον­τος Πα­ϊ­σί­ου ­γι­ο­ρεί­του, «Πνευ­μα­τι­κή ­φύ­πνι­ση», Λό­γοι Β'.




27/1/15

Χαρμολύπη


Ατενίζω τη θάλασσα
με τις πυγολαμπίδες της
κάτω από τα μαύρα σύννεφα.

Η ψυχή μοιρολογάει
και νανουρίζει.
Κηδεύει τον παλιό άνθρωπο
και τον νέο καλωσορίζει.

Με το ίδιο ηχόχρωμα,
με την ίδια ελπίδα,
με την ίδια ανάσα.
Χαρά εισπνοή,
λύπη εκπνοή.

Μέχρι να αδειάσουν 
τα πνευμόνια από τα απόνερα
να γεμίσουν ουρανό.  

Νεκταρία

24/1/15

Καθαρθήναι δει πρώτον, είτα καθάραι


Το τελευταίο χρονικό διάστημα ακούμε διαρκώς από όλα τα μέσα ενημέρωσης και από τις κουβέντες μεταξύ συναδέλφων και φίλων για την καθοριστική ημερομηνία της 25ης Ιανουαρίου, κατά την οποία θα λάβουν χώρα οι εθνικές εκλογές στον τόπο μας. Την ίδια ημέρα η Εκκλησία μας τιμάει τη μνήμη ενός από τους μεγαλύτερους αγίους της. Τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο! Ενός ανθρώπου που παρόλο που ανέβηκε στο ύψιστο εκκλησιαστικό αξίωμα, αυτό του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, μόλις τον συκοφάντισαν όσοι εποφθαλμιούσαν τον Οικουμενικό θρόνο, τότε με μεγάλη άνεση παραιτήθηκε από το αξίωμα και γύρισε στην αγαπημένη του μοναχική ζωή και στην έρημο. Η αντίφαση που ζούμε στις μέρες μας είναι εμφανέστατη. Τί σχέση μπορεί εμείς να έχουμε με αυτόν τον μεγάλο γίγαντα της Ορθοδοξίας μας, τον οποίο με το ζόρι ενθρόνισαν Πατριάρχη, καθώς δεν υπήρχε αξιότερος για να σώσει την Εκκλησία από την αίρεση; Και όταν μετά από πολύπονους αγώνες τα κατάφερε και εδραίωσε την Ορθοδοξία στην Κωνσταντινούπολη, οι ομόδοξοί του και «φίλοι» του επίσκοποι, τον κατηγόρησαν ότι παράνομα είχε ανέλθει στον Οικουμενικό θρόνο(!). Ο Γρηγόριος αντί να υπερασπιστεί τη θέση του – όπου σίγουρα θα δικαιωνόταν – προτίμησε να τους αφήσει στη μιζέρια τους και να αποσυρθεί. Και έτσι έγινε ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, ένας από τους τρεις αγίους στους οποίους η Εκκλησίας μας απέδωσε την επωνυμία «Θεολόγος»!
Παρακάτω παραθέτουμε ένα δικό του ποίημα, το οποίο το έγραψε για τους ανθρώπους που είχαν κάποιο αξίωμα και για την ευθύνη που φέρουν για όλους εκείνους που ποιμαίνουν. Το αφιερώνουμε στους αυριανούς κυβερνήτες της χώρας μας:

«Καθαρθήναι δει πρώτον, είτα καθάραι· σοφισθήναι, και είτα σοφίσαι· γενέσθαι φως, και φωτίσαι· εγγίσαι Θεώ, και προσαγαγείν άλλους· αγιασθήναι, και αγιάσθαι».

(Μετάφραση: Να καθαρίσεις πρώτα τον εαυτό σου για να μπορέσεις να καθαρίσεις και τους άλλους· να γίνεις σοφός για να κάνεις και τους άλλους σοφούς· να γίνεις φως για να φωτίσεις όλους· να φτάσεις κοντά στον Θεό για να οδηγήσεις και τους άλλους· να αγιασθείς για να αγιάσεις)

Σωτήρης Κ.


22/1/15

Τώρα


"Αυτό που ζω τώρα
είναι όλη μου η ζωή,
ούτε το πριν ούτε το μετά.
Το τελευταίο λάδι που μπήκε στο καντήλι
και αργά αργά ή αχόρταγα το καίω.
Σε μια πορεία που να καεί η καρδιά
από επιθυμία και έρωτα,

από αγάπη και προσφορά."

Νεκταρία

14/1/15

Η αγιότητα στα μάτια του...



Ήταν κάπου στις αρχές του ’90 που έμπαινα στο Όρος για πρώτη φορά. Μαζί με έναν καλό, παλιό φίλο, που έχοντας ξαναπάει έφτιαχνε και το «πρόγραμμα» των διαδρομών μας. Από τους πρώτους σταθμούς ο γέροντας Παΐσιος, μια και το κελάκι του, η Παναγούδα, ήταν κοντά στις Καρυές.

Το μονοπάτι περνούσε πλάι στα συρματοπλέγματα του κελιού για λίγο, μέχρι να φτάσεις στην πόρτα της αυλής, από παλιό συρματόπλεγμα κι αυτή. Αν θυμάμαι καλά υπήρχε ένα σημείωμα στην πόρτα, που έλεγε ότι ο γέροντας θα επιστρέψει αργότερα. Απ’ έξω βρισκόντουσαν ήδη πέντε έξι άνθρωποι που περιμένανε στη σκιά. Καθίσαμε και εμείς μαζί τους.

Ο φίλος μου τον είχε ξανασυναντήσει τον γέροντα. Εγώ είχα μόνο ακούσει γι αυτόν και καθώς κατέβηκα λίγο πιο κάτω από το μονοπάτι, σε ένα σημείο που μπορούσα να βλέπω το δρομάκι και όποιον ερχότανε, άρχισα να σκέφτομαι πως μπορεί να μοιάζει ο γέροντας. Πως δείχνει ένας άγιος του Θεού άραγε; Αναγνωρίζεις την αγιότητα μόνο που θα τον δεις;


Σε λιγάκι φανήκανε να έρχονται δυο φιγούρες και τους παρατηρούσα καθώς πλησιάζανε. Και οι δυο τους ρασοφόροι, ο ένας εύσωμος με βαθύ μπλε ράσο - σίγουρα ιερέας απ’ έξω από το Όρος σκέφτηκα, γιατί δεν έμοιαζε Αγιορείτης. Όχι μόνο που τα είχε τα κιλά του, αλλά και επειδή είχε φρεσκοσιδερωμένο, καινούργιο ράσο και κάτι το αγέρωχο στο βήμα του, κάποιον αέρα. Ο άλλος… Ο άλλος ένα τίποτα, δεν τον έπιανε το μάτι σου: ένα μικρόσωμο, κοντό κι αδύνατο ανθρωπάκι, χαμένος στα μαύρα. Απογοητεύτηκα… Αργεί ακόμα ο γέροντας.

Καθώς με προσπερνούσαν από το μονοπάτι, λίγα μέτρα πιο πέρα από μένα, και ακόμα συλλογιζόμουνα πως δεν μπορεί αυτός ο ανθρωπάκος να είναι ο περίφημος γέροντας, εκείνος γυρνά το κεφάλι και μου ρίχνει μια ματιά. Ω! Πόσο μεγάλα μου φάνηκαν αυτά τα μάτια! Δεν υπήρχε πια η αμφιβολία για το ποιος είναι ο Παΐσιος! Δέκατα του δευτερολέπτου ίσως, με σκέπασε ένα ζεστό, τρυφερό θα έλεγα βλέμμα, γεμάτο απλότητα και αγαθοσύνη. Δεν είχα ξαναδεί τέτοιο βλέμμα ποτέ μου.


Ανεβαίνοντας προς την πόρτα της αυλής που είχε ανοίξει πια και όλοι μπαίνανε μέσα, τα έβαζα με τον εαυτό μου: μα τι περίμενες Θόδωρε να δεις, ανάστημα ή μεγαλείο; Δεν ήξερα, δεν το είχα σκεφτεί ακριβώς, αλλά αισθανόμουνα πολύ ζώον που θεώρησα τον γέροντα «ένα τίποτα που δεν το πιάνει το μάτι σου». Μήπως δεν ήξερα ότι σ' αυτό το ταπεινό «τίποτα» είναι που αναπαύεται ο Θεός;

Ας έχουμε την ευχή του, που τόσο την χρειαζόμαστε σε αυτή τη χώρα, μέρες που ‘ναι.

Θόδωρος Κ. 


13/1/15

Αγιοκατάταξη Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου


Ανακοινωθέν Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου:

Συνῆλθεν, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος εἰς τήν τακτικήν συνεδρίαν αὐτῆς σήμερον, Tρίτην, 13ην Ἰανουαρίου 2015, πρός ἐξέτασιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων θεμάτων.
Κατ᾿ αὐτήν, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος: α) ὁμοφώνως ἀποδεχθεῖσα εἰσήγησιν τῆς Κανονικῆς Ἐπιτροπῆς ἀνέγραψεν εἰς τό Ἁγιολόγιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τόν μοναχόν Παΐσιον Ἁγιορείτην καί β) προτάσει τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου, διά ψήφων κανονικῶν ἐξελέξατο παμψηφεί τόν Πανοσιολ. Ἀρχιμανδρίτην κ. Εἰρηναῖον Ἀβραμίδην, διακονοῦντα ἐν Παρισίοις, Βοηθόν Ἐπίσκοπον παρά τῷ Σεβασμιωτάτῳ Μητροπολίτῃ Γαλλίας κυρίῳ Ἐμμανουήλ, ὑπό τόν τίτλον τῆς πάλαι ποτέ διαλαμψάσης Ἐπισκοπῆς Ρηγίου.
Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 13ῃ Ἰανουαρίου 2015
Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου

12/1/15

1953, Άγιον Όρος...


Μια μικρού μήκους ταινία,

 γυρισμένη το 1953 στο Άγιον Όρος!




11/1/15

Ευχαριστία...



Πόσο τυχερή νοιώθω
που μπορώ να πηγαίνω στην Λειτουργία της Κυριακής!

Ακόμα κι όταν είμαι εκεί,
κι ο νους μου φεύγει και στριφογυρίζει
στα μάταια και στα ανόητα,
και νομίζω πως δεν διορθώνομαι,
θυμάμαι, κάπου στα λόγια του Αγίου  γέροντος Πορφυρίου,
πως ο Χριστός, ό,τι κι αν κάνω, ό,τι χάλια κι αν έχω,
με αγαπάει και με φροντίζει,
μέχρι λεπτομερείας!

Και αυτό με γεμίζει δύναμη,
ελπίδα, φως!

Τι μεγαλεία έχουμε!
Νοιώθω πως η ζωή μου δεν θα είχε νόημα,
χωρίς την Λειτουργία της Κυριακής..

…Θα το νοιώθω άραγε και αύριο
και μέχρι τέλους της ζωής μου;

Να εύχεστε… Αμήν!


Ζωή Π.

10/1/15

Στο κατώφλι του νέου χρόνου

Μητροπολίτου Αντωνίου Μπλουμ

Καθὼς ὁ ἕνας χρόνος διαδέχεται τὸν ἄλλον σᾶς μιλοῦσα γιὰ τὴν νέα χρονιὰ ποὺ ἐρχόταν παρομοιάζοντάς την μὲ μιὰ πεδιάδα πού, ἀκηλίδωτη, ἁγνή, εἶναι σκεπασμένη ἀπὸ χιόνι, καὶ ζητοῦσα νὰ δώσετε προσοχὴ στὸ γεγονὸς ὅτι πρέπει νὰ βαδίζουμε μὲ ὑπευθυνότητα ἐκεῖ ποὺ ἁπλώνεται τὸ λευκὸ τοπίο ποὺ εἶναι ἀκόμα παρθένο, ἐπειδὴ σύμφωνα μὲ τὸν τρόπο ποὺ βαδίζουμε, θὰ ὑπάρχει μιὰ ὁδὸς ποὺ θὰ τὸ διασχίζει, ὅταν ἀκολουθοῦμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἢ βήματα πλανεμένα ποὺ μοναχὰ θὰ λερώνουν τὴν λευκότητα τοῦ χιονιοῦ. Ἀλλὰ ἕνα πράγμα δὲν μποροῦμε, οὔτε πρέπει νὰ ξεχάσουμε τούτη τὴ χρονιὰ περισσότερο ἀπὸ τὶς προηγούμενες φορές, εἶναι ὅτι ὑπάρχει σκοτάδι ποὺ περιβάλλει, καλύπτει τούτη τὴ λευκότητα καὶ αὐτὸ τὸ ἄγνωστο τοπίο, ὅπως ἕνας τροῦλος, ἕνα σκοτάδι μὲ λίγα ἢ πολλὰ ἀστέρια, πλὴν ὅμως ἕνα σκοτάδι θολό, ἐπικίνδυνο καὶ τρομακτικό. Βγαίνουμε ἀπὸ μία χρονιά, ὅπου ὅλοι μας ἔχουμε ἀντιληφθεῖ τὸ σκοτάδι ὅπου εἶναι ἀκόμα διαδεδομένη ἡ βία καὶ ἡ σκληρότητα.

8/1/15

Ο ήρωας Ιερέας του Norman Atlantic


Γράφει ο Άρης Δημοκίδης | Lifo.gr

Δεν αναφέρθηκε και πολύ στην Ελλάδα αυτός ο ιερέας. Ίσως επειδή δεν ήταν Έλληνας και μας ένοιαζαν μόνο οι Έλληνες;
Ίσως επειδή θεωρούσαμε ότι κάθε ξένος ήταν κακός σε κείνο το πλοίο; (Οι Ιταλοί μάς άρπαζαν τα σωσίβια; Οι Τούρκοι χτυπούσαν τις σοπράνο μας;) Για τον νεαρό ιερέα μου μίλησε ο guramios και έτσι διάβασα τις αναφορές στις ιταλικές εφημερίδες.
Πρόκειται για έναν νεαρό Γεωργιανό Αρχιμανδρίτη, που βρισκόταν στο Norman Atlantic: Όταν, αφού κατέφτασαν οι διασώστες, ήρθε η σειρά του να εγκαταλείψει το πλοίο για να σωθεί, αυτός παραχώρησε τη θέση του σε μια γυναίκα με το παιδί της. 
Και έπειτα όταν έπρεπε να εγκαταλείψει και αυτός το καράβι, σχίστηκε το σχοινί και έπεσε στη θάλασσα και δυστυχώς πνίγηκε...
Τα Ιταλικά (και όχι μόνο) ΜΜΕ έγραψαν εκτενώς αποκαλώντας τον ήρωα. Αξίζει να υπάρχει μια αναφορά και στο σάιτ μας - αξίζει να σημειωθεί με δυο λόγια η καλή του πράξη...
Το όνομά του ήταν Αρχιμανδρίτης Ηλίας Καρτοζία (Ilia Kartozia).
*Στην εφημερίδα Repubblica μίλησε ένας επιζών, ο Γεωργιανός Iracli.
Μεταφράζω πρόχειρα την αφήγησή του:
Τι συνέβη μετά την πυρκαγιά;
«Πήρα τον γιο μου στους ώμους μου και άρχισα να τρέχω. Υπήρξαν στιγμές που φοβόμουν ότι δεν θα τα καταφέρουμε. Ο Αρχιμανδρίτης Ilia με καθησύχαζε, και μου έλεγε πάνω απ' όλα να σκέφτομαι το Θεό. Έτσι μου έδωσε δύναμη.»
Και τότε ήρθε η ώρα να επιβιβαστείτε στη σωσίβια λέμβο...
«Ήταν πάντα κοντά μας και μας έδειχνε το δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσουμε. Φτάσαμε στο σημείο, και μου έλεγε "Σκεφτείτε τον Θεό. Ο Θεός βοηθά."»
Δεν ανέβηκε στο σκάφος;
«Όχι: όταν ήρθε η σειρά του, είδε πίσω του μια γυναίκα με ένα μικρό κορίτσι, νομίζω ότι ήταν Ελληνίδες, και έδωσε τη θέση του, λέγοντάς της να πάνε αυτές μπροστά».
Τότε τον χάσατε απ' το οπτικό σας πεδίο;
«Όχι ακόμη. Κουβαλούσε ένα σακίδιο. Μέσα ήταν οι εικόνες, θρησκευτικές εικόνες τις οποίες σε καμία περίπτωση δεν ήθελε να αποχωριστεί. Είπε ότι θα τις είχε πάντα μαζί του. Όταν κάποτε ήρθε η σειρά του, το σκοινί κόπηκε και κατέληξε στη θάλασσα.»
Και τι κάνατε;
«Κάποιος πέταξε ένα σωσίβιο, αλλά η θάλασσα ήταν πολύ άγρια, με μεγάλα κύματα και αυτός δεν μπορούσε να πιάσει το σωσίβιο. Μέχρι το τέλος ελπίζαμε μπορεί να είχε σωθεί, ελπίζαμε ότι θα είχε διασωθεί από άλλο πλοίο. Αλλά δυστυχώς δεν συνέβη αυτό τελικά...»


5/1/15

Επίγειον το φαινόμενον, αλλ’ υπέρ τους ουρανούς τό νοούμενον...



  


 Ἁγίου Γρηγορίου Θεολόγου, λόγος εις τα Φώτα (απόσπασμα)

Ε­πει­δή σή­με­ρα πα­νη­γυ­ρί­ζο­υμε το βά­πτι­σμα, ας ε­ξε­τά­σου­με­ φι­λο­σο­φι­κά κά­τι σχε­τι­κό με την δι­α­φο­ράν των βα­πτι­σμά­των.

Ο Μω­ϋ­σής ε­βά­πτι­σε εις το ύ­δωρ και πριν απ  αὐ­τό στην νε­φέ­λη και στην θά­λασ­σα (Εξ. 14, 23). Αυ­τό δε α­πο­τε­λού­σε σύμ­βο­λον, ό­πως πι­στεύ­ει και ο Παύ­λος. Η θά­λασ­σα του νε­ρού, η νε­φέ­λη του Πνεύ­μα­τος, το μάν­να του άρ­του της ζω­ής, και το ύ­δωρ, το ο­ποί­ο έ­πι­ναν, του ου­ρα­νί­ου πο­τού (Α´ Κορ. 10, 1 ε).

Και ο Ι­ω­άν­νης ε­βά­πτι­σε, αλ­λά ό­χι τε­λεί­ως ι­ου­δα­ϊ­κά, ε­πει­δή δεν ε­βά­πτι­σε μό­νον στο ύ­δωρ αλ­λά και στην με­τά­νοι­α. Ό­χι ό­μως και ο­λό­τε­λα πνευ­μα­τι­κά, ε­πει­δή δεν προ­σθέ­τει και το «εις το Πνεύ­μα».

Βα­πτί­ζει και ο Ι­η­σούς, αλ­λά στο Άγιο Πνεύ­μα. Αυ­τό εί­ναι η τε­λει­ό­της. Και πως δεν εί­ναι Θε­ός, για να γί­νω και λί­γο πα­ρά­τολ­μος, ε­κεί­νος α­πό τον ο­ποί­ον θα γί­νης και συ Θε­ός;

Γνω­ρί­ζω και τέ­ταρ­τον βά­πτι­σμα, το βά­πτι­σμα του μαρ­τυ­ρί­ου και του αί­μα­τος, στο ο­ποί­ο ε­βα­πτί­σθη και ο ί­διος ο Χρι­στός, και το ο­ποί­ο εί­ναι πο­λύ πιο α­ξι­ο­σέ­βα­στο α­από τα άλ­λα, κα­θό­σον δεν μο­λύ­νε­ται α­πό με­τα­γε­νέ­στε­ρα α­μαρ­τή­μα­τα.

Γνω­ρί­ζω και πέμ­πτο α­κό­μη, το βά­πτι­σμα των δα­κρύ­ων, το ο­ποί­ο εί­ναι α­κό­μη πιο ε­πί­πο­νο, ό­πως «ε­κεί­νος ο ο­ποί­ος βρέ­χει κά­θε νύ­κτα το κρεβ­βά­τι και τα στρώ­μα­τά του με δά­κρυ­α» (Ψαλ. 6, 7) ο ο­ποί­ος, α­κό­μη, λέ­γει αυ­τά τα ο­ποί­α εί­πεν ο τε­λώ­νης στον να­ό και ε­κέρ­δι­σε την συγ­χώ­ρη­ση α­ντί δια τον καυ­χη­σιά­ρη φα­ρι­σαί­ο, και ο ο­ποί­ος σκύ­βει με τα­πεί­νω­ση, ό­πως η Χα­να­ναί­α, και ζη­τεί να τον ευ­σπλα­χνι­σθούν και να του δώ­σουν ως τρο­φή ψί­χου­λα, την τρο­φή δη­λα­δή την ο­ποί­α τρώ­γει ο σκύ­λος ό­ταν εί­ναι πο­λύ πει­να­σμέ­νος.